جنگ شمالکالدیک (به آلمانی: Schmalkaldischer Krieg) درگیری نظامی گسترده‌ای بود که در سال‌های ۱۵۴۶ و ۱۵۴۷ میلادی میان نیروهای امپراتوری مقدس روم به رهبری شارل پنجم و اعضای «اتحادیه شمالکالدیک» (ائتلافی از شاهزادگان و شهرهای پروتستان لوتری) رخ داد. این جنگ نخستین تلاش جدی امپراتوری برای سرکوب مذهبی و سیاسی جنبش اصلاحات پروتستانی با استفاده از نیروی نظامی بود.
== ریشه‌های درگیری و تشکیل اتحادیه == پس از آنکه در مجلس امپراتوری آوگسبورگ (۱۵۳۰) تلاش‌ها برای آشتی میان کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها به بن‌بست رسید، شاهزادگان لوتری به رهبری یوهان فردریش و فیلیپ هسن، برای دفاع از مذهب و استقلال سیاسی خود «اتحادیه شمالکالدیک» را تشکیل دادند. امپراتور شارل پنجم که درگیر جنگ با عثمانی و فرانسه بود، سال‌ها از تقابل مستقیم خودداری کرد؛ اما پس از صلح با رقبای خارجی، در سال ۱۵۴۶ فرصت را برای بازگرداندن وحدت مذهبی به امپراتوری مناسب دید.
== روند جنگ و خیانت موریس ساکسونی == جنگ در تابستان ۱۵۴۶ آغاز شد. اگرچه نیروهای اتحادیه در ابتدا برتری عددی داشتند، اما فقدان رهبری واحد و استراتژی مشخص باعث تضعیف آن‌ها شد. نقطه عطف جنگ زمانی رخ داد که موریس ساکسونی (که خود پروتستان بود) در ازای دریافت مقام «انتخابگری»، به متحدین پروتستان خود خیانت کرد و به نفع امپراتور وارد جنگ شد. این اقدام باعث شکاف در جبهه شمالکالدیک شد و نیروهای امپراتوری توانستند مناطق جنوبی آلمان را یکی پس از دیگری به تسلیم وادار کنند.
== نبرد مولبرگ و پیروزی امپراتور == نبرد سرنوشت‌ساز در ۲۴ آوریل ۱۵۴۷ در کنار رود البه در نزدیکی مولبرگ رخ داد. ارتش امپراتوری تحت فرماندهی دوک آلبا و با حضور شخصی شارل پنجم، نیروهای پراکنده ساکسونی را غافلگیر کرد. در این نبرد، ارتش پروتستان‌ها به سختی شکست خورد و رهبران آن‌ها، یوهان فردریش و فیلیپ هسن، به اسارت درآمدند. این پیروزی در اثر مشهور تیتین (پرتره سوار بر اسب شارل پنجم) به تصویر کشیده شده است که او را به عنوان مدافع کلیسای کاتولیک نشان می‌دهد.
== پیامدها و صلح آوگسبورگ == اگرچه شارل پنجم در میدان نبرد پیروز شد، اما نتوانست عقاید پروتستانی را ریشه‌کن کند. تلاش او برای تحمیل «اینتریم آوگسبورگ» (یک آشتی مذهبی اجباری به نفع کاتولیک‌ها) با مقاومت شدید شاهزادگان مواجه شد. در نهایت، شورش دوباره شاهزادگان (به رهبری همان موریس ساکسونی که تغییر جبهه داده بود) امپراتور را مجبور به پذیرش شکست سیاسی کرد. این روند در سال ۱۵۵۵ به صلح آوگسبورگ ختم شد که برای نخستین بار مذهب لوتری را در کنار کاتولیک به رسمیت شناخت و اصل «هر قلمرو، مذهب حاکمش» را تثبیت کرد.
== جستارهای وابسته == تاریخ آلمان گاه‌شمار تاریخ آلمان
