کودتای ۱۹۹۱ شوروی معروف به کودتای اوت تلاشی ناموفق از سوی تندروهای حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی برای تصرف اجباری قدرت از میخائیل گورباچف، رئیس‌جمهور و دبیرکل حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی بود. رهبران کودتا متشکل از مقامات ارشد نظامی و غیرنظامی، از جمله معاون رئیس جمهور گنادی یانایف بودند که با هم کمیته دولتی وضعیت اضطراری را تشکیل دادند. آنها با برنامه اصلاحات گورباچف مخالف بودند، از از دست دادن کنترل بر کشورهای اروپای شرقی عصبانی بودند و از پیمان اتحاد جدید که در آستانه امضای اتحاد جماهیر شوروی بود، می‌ترسیدند. این پیمان قرار بود بخش عمده‌ای از قدرت دولت مرکزی شوروی را غیرمتمرکز کرده و آن را بین پانزده جمهوری آن توزیع کند. تقاضای بوریس یلتسین برای خودمختاری بیشتر برای جمهوری‌ها، دریچه‌ای را برای توطئه‌گران جهت سازماندهی کودتا گشود.
تندروهای GKChP مأموران کاگ‌ب را اعزام کردند که گورباچف را در خانه ویلایی‌اش بازداشت کردند، اما نتوانستند بوریس یلتسین، رئیس‌جمهور تازه انتخاب‌شده روسیه، را که هم متحد و هم منتقد گورباچف بود، بازداشت کنند. GKChP سازماندهی ضعیفی داشت و با مقاومت مؤثر یلتسین و یک کمپین غیرنظامی از معترضان ضد استبدادی، عمدتاً در مسکو، مواجه شد. کودتا در عرض دو روز شکست خورد و گورباچف به قدرت بازگشت در حالی که توطئه‌گران همگی پست‌های خود را از دست دادند. یلتسین متعاقباً رهبر مسلط شد و گورباچف بخش زیادی از نفوذ خود را از دست داد. کودتای نافرجام منجر به فروپاشی فوری حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و انحلال اتحاد جماهیر شوروی چهار ماه بعد شد. پس از تسلیم شدن GKChP، که عموماً به عنوان "باند هشت نفره" شناخته می‌شد، هم دیوان عالی جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه (RSFSR) و هم رئیس جمهور گورباچف اقدامات آن را تلاشی برای کودتا توصیف کردند.
جستارهای وابسته
ایستادگی مدنی تاریخ شوروی
منابع
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «1991 Soviet coup d'état attempt». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۷.
.jpg?width=500)